Φιλανθρωπικά Καταστήματα Μυτιλήνης

Φιλανθρωπικά
Καταστήματα Μυτιλήνης

Καραντώνη 2, Μυτιλήνη :: ΤΚ-81100 :: 22510-28518


    
 
  
ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
Το κύριο προϊόν που παράγεται είναι το ελαιόλαδο (ψυχρή έκθλιψη) το οποίο τυποποιείται και διατίθεται...
[ περισσότερα... ]
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
Περιοχή Δημοσιεύσεων...
[ περισσότερα... ]
ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ
Περιοχή Υποτροφιών των Φ.Κ.Μ.
Πληροφορίες...
[ περισσότερα... ]


English Version
English Version
 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ
 
[ ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ]  [ ΚΤΙΡΙA - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ]

Το πολιτικό Νοσοκομείο Μυτιλήνης ή Ξενοδοχείο είναι το μοναδικό φιλανθρωπικό Ίδρυμα της παλιάς Μυτιλήνης. Γνωστό σήμερα με το όνομα "Φιλανθρωπικά Καταστήματα", χτισμένο απέναντι από το Ναό του Αγ. Θεράποντα.

Από συνοδικό γράμμα που φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κων/πόλεως και εστάλη στους ιερείς και προύχοντες της Μυτιλήνης το Μάρτιο του 1692 γνωρίζουμε ότι λειτουργούσε τo ΙΖ αιώνα στη Μυτιλήνη το Ξενοδοχείο ή Νοσοκομείο. Το γράμμα τούτο αποτελεί και την πρώτη μαρτυρία ή τουλάχιστον αυτή που εμείς γνωρίζουμε για την ύπαρξη και λειτουργία στη Λέσβο του Νοσοκομείου το έτος 1692, χωρίς όμως αυτό να αποκλείει τη λειτουργία του πριν το 1692, τη στιγμή που ξενοδοχεία με παρόμοιες δραστηριότητες προϋπήρχαν και πριν τον 4ο μ. χ. αιώνα.
Παρατηρούμε διπλή ονομασία του ίδιου πράγματος και τούτο διότι τα Ξενοδοχεία ή Νοσοκομεία της εποχής αυτής δεν πρόσφεραν μόνο στέγη, αλλά και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το ξενοδοχείο την εποχή εκείνη τελεί υπό την εξουσία, προστασία και κυβέρνηση του Μητροπολίτη Μυτιλήνης Δανιήλ.

ΟΙ ΑΠΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΑΝΤΕΣ ΠΡΟΕΔΡΟΙ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ:

    ΔΑΝΙΗΛ  1692-1708
    ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ  1708-1721
    ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ  1721-1727
    ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ  1727-1736
    ΑΝΘΙΜΟΣ ΒΕΡΤΟΥΜΗΣ  1737-1767
    ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ  1761-1783
    ΙΕΡΕΜΙΑΣ ΟΚΡΗΣ  1783-1809
    ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ  1809-1830
    ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΦΩΤΙΑΔΗΣ  1830-1839
    ΜΕΛΕΤΙΟΣ Ο ΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ  1839-1843 ΚΑΙ 1858-1867
    ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ  1843-1853
    ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΚΑΤΡΗΣ  1853-1858
    ΜΕΘΟΔΙΟΣ ΑΡΩΝΗΣ  1867-1876 ΚΑΙ 1893-1897
    ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΑΛΙΑΔΗΣ  1876-1893
    ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΜΟΥΜΤΖΗΣ  1897-1925
    ΙΑΚΩΒΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ  1925-1958
    ΙΑΚΩΒΟΣ ΚΛΕΟΜΒΡΟΤΟΥ  1958-1987
    ΙΑΚΩΒΟΣ ΦΡΑΝΤΖΗΣ  1988-

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

  • Νοσηλεία φτωχών ασθενών.
  • Δωρεάν στέγη και τροφή σε όλους τους ντόπιους και ξένους ανεξάρτητα από το θρήσκευμα ή την εθνικότητά τους.

Υπάρχει βέβαια δυσκολία μελέτης της Ιστορίας του Νοσοκομείου κατά την εποχή εκείνη διότι μέχρι και σήμερα δεν έχει βρεθεί ή τουλάχιστον εμείς δε γνωρίζουμε καμία γραπτή μαρτυρία, εκτός από ένα δωρητήριο έγγραφο του Μητροπολίτη Μυτιλήνης Άνθιμου Βερτουμή (26/6/1752) με το οποίο αφιερώνει στο Ξενοδοχείο το "μεγάλο περιβόλιον του".
Ορίζει ότι ένα μέρος του ενοικίου 50 γρόσια θα δίνεται στους επιτρόπους του Ξενοδοχείου να τα μοιράζουν για ψωμί όπου τους φωτίσει ο θεός. Όπως αναφέρεται σε πρακτικά της Εφορίας του Νοσοκομείου ο κήπος αυτός ήταν ο μεγαλύτερος που υπήρχε στη Λέσβο και βρισκόταν έξω από την πόλη. Περιελάμβανε το χώρο που βρίσκεται ο Δημοτικός Κήπος, πλατεία Αγίου Θεράποντος, Υποκαταστήματα Εθνικής Τράπεζας (Νομαρχία), το Δημαρχείο ο δρόμος που βρίσκεται μεταξύ του Γυμνασίου και του Δημοτικού Κήπου, μέχρι το σημερινό φανάρι.

Τα όρια του περιβολιού ανατολικά η θάλασσα, νότια ο ποταμός της αλυσίδας, όπου σήμερα έχει κατασκευαστεί δρόμος, βόρεια το παλαιό Νοσοκομείο και παρεκκλήσιο του Αγίου Θεράποντος και δυτικά ξένες ιδιοκτησίες. Μετά το θάνατο του Άνθιμου Βερτουμή περιέρχεται εξ ολοκλήρου στην κυριότητα του Νοσοκομείου. Το ακίνητο του κινεί το ενδιαφέρον της Τουρκικής Κυβερνήσεως η οποία ζητούσε κατάλληλο χώρο για να εγκαταστήσει ναυπηγεία.
Στα τέλη του ΙΗ αιώνα καταλαμβάνει το παραλιακό τμήμα του οικοπέδου. Μετά από πολλά χρόνια αγώνων επανέρχεται ένα τμήμα του κήπου στην περιουσία του Νοσοκομείου.

Ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος Κλεόμβροτος αναφέρει στο βιβλίο του "Η μονή των Ταξιαρχών στο Κάτω Τρίτος" ότι και τα αγροτικά ακίνητα που έχουν σήμερα στην ιδιοκτησία τους τα Φ. Κ. Μ. και βρίσκονται στο Κάτω Τρίτος, δόθηκαν στο Νοσοκομείο ή Ξενοδοχείο από τον Μητροπολίτη Μυτιλήνης Μεθόδιο Αρώνη κατά τη β ποιμαντορία του.

Η παράδοση του λαού λέει ότι τα κτήματα ήταν Βυζαντινά και ανήκαν στην περιουσία των Μοναστηριών του Κάτω Τρίτους. Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Λέσβο η περιουσία τους μέσω των προνομίων πέρασε στο Πατριαρχείο και αργότερα στον Μητροπολιτικό Θρόνο της Μυτιλήνης κατά το 1708 επί Μητροπολίτου Μυτιλήνης Νικοδήμου. Έμειναν στην κατοχή της Μητρόπολης και κατά τη β ποιμαντορία του Μητροπολίτη Μεθοδίου Αρώνη (1893-1897) δόθηκαν στο Νοσοκομείο.
Ο αρχαιότερος περισωθείς κώδικας χρονολογείται από το 1813.
Ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει τους λογαριασμούς διαχειρίσεως, απογραφές της κτηματικής περιουσίας του Νοσοκομείου και μερικά πρακτικά. Από τον κώδικα αυτό αλλά και από άλλα ιστορικά έγγραφα μπορούμε να πληροφορηθούμε ότι η δράση του Νοσοκομείου τουλάχιστον την εποχή αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη δωρεάν παροχή τροφής και στέγης σε απόρους ή την περίθαλψη ντόπιων και ξένων αδιακρίτως θρησκεύματος και εθνικότητος.
Από τα σωζόμενα λογιστικά βιβλία μαθαίνουμε ότι το Νοσοκομείο:

  • έδινε χρήματα για τη συντήρηση των κρατουμένων στις φυλακές
  • από το πενιχρό του ταμείο εξαγόραζε και απελευθέρωνε Χίους αιχμαλώτους, οι οποίοι έφταναν στο νησί μετά τη σφαγή της Χίου.
  • περισυνέλεγε και νοσήλευε κρυφά όσους κατέφυγαν στο νησί μετά τη σφαγή των Κυδωνιών (Αϊβαλί)
  • ανέτρεφε όχι μόνο τα ορφανά αλλά και τα έκθετα παιδιά παραδίδοντας τα σε τροφούς μητέρες οι οποίες τα μεγαλώνουν επί πληρωμή μέχρι να φτάσουν σε ηλικία 7-8 ετών. Τότε κατόπιν μέριμνας της Εφορίας δίνονταν σε ανάδοχες οικογένειες για την περαιτέρω ανατροφή κατόπιν πληρωμής. Η εφορία φρόντιζε να υιοθετούνται τα παιδιά από τις οικογένειες με τις οποίες υπέγραφαν συμφωνητικά και έβαζαν ρήτρες για την μόρφωση, την ανατροφή, την προικοδότηση, την οικονομική υποστήριξη για τις περιπτώσεις των παιδιών που απομακρύνονταν τελικά από την οικογένεια.

Οι πόροι και περιουσία του Νοσοκομείου που έδιναν την ευκαιρία για την ανάπτυξη των παραπάνω δραστηριοτήτων:

  • εισφορές πολιτών
  • δωρεές ευπόρων Μυτιληναίων (Ζαφείρης Βουρνάζος, Ανδρέας Κατσακούλης κ. λ. π.)
  • διαχ/ση των ήδη υπαρχόντων περιουσιακών στοιχείων (αγροτικά και αστικά ακίνητα)
  • δάνεια(1814) 

Η συμβολή του Νοσοκομείου στην παιδεία και την πνευματική ανάπτυξη των συμπολιτών μας είναι σημαντική από το 1844 και μετά.
Μέχρι τότε τα σχολεία της Μυτιλήνης, το Γυμνάσιο, οι Δημοτικές Σχολές, το Ανώτερο και Κατώτερο Παρθεναγωγείο τελούσαν υπό την διοίκηση της Ανώτατης Κοινοτικής Αρχής της Δημογεροντίας. Μοναδικός πόρος για τη συντήρησή τους το ετήσιο επίδομα των 40.000 γροσιών τα οποία κρατούσαν οι Δημογέροντες από φόρους που εισέπρατταν από Χριστιανούς κατοίκους της Μυτιλήνης και δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές ανάγκες.

Τον Ιούνιο του 1844 τα μέλη της εφορίας του Νοσοκομείου, τα μέλη της Δημογεροντίας και οι Προύχοντες της πόλης συνήλθαν σε έκτακτη γενική συνέλευση και με το υπ' αριθμ. 796 πρακτικό αποφάσισαν ομόφωνα τη συνένωση των δυο κλάδων, δηλαδή των εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και του Νοσοκομείου που έως τότε ήταν δυο διαφορετικά πράγματα.
Σκοπός της συνένωσης η οικονομική στήριξη των Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.
Σύμφωνα με το πρακτικό η Εφορία του Νοσοκομείου έχει την πληρεξουσιότητα να διευθύνει τα Ιδρύματα, να παραλαμβάνει τα 40.000 γρόσια απ' τη δημογεροντία και να μαζεύει όσα επιπλέον χρήματα μπορεί από δωρεές και συνδρομές διαφόρων για την κάλυψη των αναγκών των σχολείων. Βέβαια σε σημαντικές αποφάσεις ζητείται πάντοτε η γνώμη της Δημογεροντίας.

Τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ανακάμπτουν οικονομικά, αυξάνεται το διδακτικό προσωπικό, το οποίο αμείβεται από τα εισοδήματα του Νοσοκομείου, προσλαμβάνονται διευθυντές. Σαράντα1ο Γυμνάσιο περίπου χρόνια μετά τη συνένωση (1887) χτίζεται το 1ο Γυμνάσιο στην θέση του παλιού. Ολοκληρώνεται το 1891. Το οικόπεδο ανήκε στο Νοσοκομείο από το δωρητήριο έγγραφο του Άνθιμου Βερτουμή. Οι δαπάνες ανέγερσης καλύφθηκαν από τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα και δωρεές Μυτιληναίων. Ο Σοφοκλής Βουρνάζος δίνει στο Νοσοκομείο και τα εκπαιδευτικά Ιδρύματα 20.000 τουρκικές λίρες για το σκοπό αυτό. Τα Φιλανθρωπικά στηρίζουν οικονομικά τις δραστηριότητες και τη λειτουργία του Γυμνασίου. Στον Α όροφο βρίσκονταν τα γραφεία της Εφορίας των Φιλανθρωπικών και Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, οι αίθουσες διδασκαλίας, το εργαστήριο Φυσικής και το Γραφείο του Διευθυντή.
Στο Β όροφο το αρχαιολογικό μουσείο, βιβλιοθήκη, αίθουσα τελετών. Το κεντρικό Γυμνάσιο γνωρίζουμε ότι δόθηκε στο Ελληνικό Κράτος μετά την απελευθέρωση.

Το παλιό Νοσοκομείο κατεδαφίζεται και ανεγείρεται εκ βάθρων με δαπάνες του συμπολίτη μας Παναγιώτη Βουρναζέλλη το 1858.
Τότε συστηματοποιείται η κλινική περίθαλψη των φτωχών ασθενών.
Το Νοσοκομείο περιελάμβανε τμήματα παθολογικού, χειρουργικού, μαιευτικού, οφθαλμολογικού, πλήρες φαρμακείο, κλίβανος για αποστείρωση και διέθετε 42 κρεβάτια. Οι κατ' έτος νοσηλευόμενοι ξεπερνούσαν τους 1000, οι δε εξεταζόμενοι και παρακολουθούμενοι ξεπερνούσαν τους 8000. Οι χειρουργικές επεμβάσεις φτάνουν τις 300 κατ' έτος, οι δε μαιευτικές τις 100.
Οι εκτελούμενες στο Φαρμακείο του Νοσοκομείου συνταγές για τους φτωχούς ασθενείς είτε πρόκειται για νοσηλευόμενους είτε όχι ξεπερνούσαν τις 15.000.

Από χειρόγραφο του Γραμματέως των Φ. Κ. Μ. κατά το έτος 1924 πληροφορούμεθα ότι το Νοσοκομείο τότε περιλαμβάνει 35 κρεβάτια και τμήματα παθολογικό, χειρουργικό, μαιευτικό (από διηγήσεις συμπολιτών μας μαθαίνουμε ότι πολλοί γεννήθηκαν στο κτίριο των Φ. Κ. Μ.)Βοστάνειο Γενικό Νοσοκομείο Μυτιλήνης εξωτερικό ιατρείο, πλήρες φαρμακείο και τέλειες χειρουργικές εγκαταστάσεις με κλιβάνους που βρίσκονται σε ειδικές αίθουσες του κτιρίου του Νοσοκομείου. Λειτουργούν ειδικά παραρτήματα μικροβιολογικού εργαστηρίου και ακτινολογικού. Εκτός αυτών υπάρχουν τα μαγειρεία, τα πλυντήρια, ιματιοθήκες, αποθήκες, διαμερίσματα της υπηρεσίας.
Το κτίριο όμως τούτο υπήρξε ανεπαρκές ιδιαίτερα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή οπότε αυξήθηκαν κατακόρυφα οι ανάγκες για ιατρική περίθαλψη.
Αυτό οδηγεί τον τότε Μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβο του 1ου από Δυρραχίου Πρόεδρο της Εφορίας των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων να δραστηριοποιηθεί στην εξεύρεση πόρων και ίδρυση ενός νέου κτιρίου το Βοστάνειο Νοσοκομείο. Το 1936 γίνονται τα εγκαίνια και συντηρείται από τα Φ. Κ. Μ. έως το 1962. Οι δαπάνες για να συντηρηθεί είναι δυσβάστακτες και γι' αυτό το 1962 δίνεται στο κράτος καθώς και ένα μέρος της περιουσίας του ευεργέτη Γεωργίου Βοστάνη.

Βέβαια η περιουσία των Φ. Κ. Μ. μεγάλωσε και από δωρεές ευπόρων συμπολιτών μας. Ενδεικτικά αναφέρω τα ονόματα Χαρίλαος Αγγελέτος, Απόστολος Βαμβούρης, Ευστράτιος και Παναγιώτης Βοστάνης, Σοφία Γαλανοπούλου, Πάνος και Πέτρος Μάνδρας, Ευανθία Νιάνια κ.λ.π.
 
Σημαντική η προσφορά των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων Μυτιλήνης είναι ή ίδρυση ενός ιδιαίτερου Νοσοκομείου για την περίθαλψη των προσφύγων από το διωγμό του 1914. Ομως από το 1966 έως το 1985 λειτουργεί ως Ιδρυμα Ανιάτων Παίδων, με δυναμικότητα 25 κλίνες. Πρόσφερε περίθαλψη σε άπορα ανήλικα παιδιά που έπασχαν από χρόνια και ανίατα  νοσήματα. Σήμερα το κτίριο παραμένει στην ιδιοκτησία των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων Μυτιλήνης και στεγάζει το Πειραματικό Γυμνάσιο. 


 

 

                                          © Φιλανθρωπικά Καταστήματα Μυτιλήνης | Developed & powered by I.E.Mavridis@EURObit WEBs